Sì nî ōaⁿ-sin chi̍t pái lōe-iông ê Thoân-tō-su bú-gú khó-chhì, kin-nî ōaⁿ sin ê lōe-iông—ah. múi chi̍t pái ê kái-piàn, tùi beh chham-ka khó-chhì ê thoân-tō-su lâi kóng, lóng-sī chi̍t ê sin ê thiau-chiàn, ū chin-chōe thoân-tō-su í-keng chhoah teh tán, m̄-chai sin ê khó-chhì lōe-iông beh án-chóaⁿ lâi chún-pī.

 

四年換新一擺內容的傳道師母語考試，今年換新的內容矣。每一擺的改變，對欲參加考試的神學生佮傳道師來講，攏是一个新的挑戰，有真濟傳道師已經掣啲等，毋知新的考試內容欲按怎來準備。

 

Góa tī 1999 nî chìn-ji̍p Tâi-oân Sîn-ha̍k-īⁿ siū chō-chiū, in-ūi sī ngó͘-choan pit-gia̍p, pit-su tùi tāi-ha̍k-pō͘ jī-nî khai-sí tha̍k, tāi-ha̍k-pō͘ pit-gia̍p liáu-āu kè-sio̍k tha̍k gián-kiù-só͘, iā chiū-sī góa tī Sîn-ha̍k-īⁿ tha̍k-chheh chóng-kiōng ū la̍k nî kú ê sî-kan. Ìn-siōng chin chhim-khek ê chi̍t-tōaⁿ kì-tî, chiū-sī chìn-ji̍p gián-kiù-só͘ liáu-āu, tiāⁿ-tiāⁿ thiaⁿ-tio̍h kàu-siū kóng chi̍t-kū ōe: “In-ūi lán pan ū Goân-chū-bîn ê tông-o̍h, só͘-í lán chit ha̍k-kî lóng ēng Hôa-gú lâi siōng-khò”! Jú lâi jú chōe ê kàu-siū tī Sîn-ha̍k-īⁿ khò-têng tiong ê kóng-khò, lóng pìⁿ-chòe choân Hôa-gú ê kàu-ha̍k, ēng Tâi-gú kà-khò ê lāu-su jú lâi jú chió, siōng-bé, ēng Tâi-gú siōng-khò ê khoân-kéng chiām-chiām sit--khì.

 

我佇1999年進入台灣神學院受造就，因為是五專畢業，必須對大學部二年開始讀，大學部畢業了後繼續讀研究所，也就是我佇神學院讀冊總共有六年久的時間。印象真深刻的一段記持，就是進入研究所了後，定定聽著教授講一句話：「因為咱班有原住民的同學，所以咱此學期攏用華語來上課！」愈來愈濟的教授佇神學課程中的講課，攏變做全華語的教學，用台語教課的老師愈來愈少，上尾，用台語上課的環境漸漸失去。

 

Hit-tong-sî, goán ū chi̍t-kûn kian-chhî “Tâi-gú chin iàu-kín” ê tông-o̍h, thiau-kò͘-ì tī hun-cho͘ pò-kò, kap lāu-su tùi-ōe ê sî choân-thêng ēng Tâi-gú; tī choân-hāu-sèng ê oa̍h-tāng tiong, iā-sī án-ni. Chún-sǹg sī ín-khí Goân-chū-bîn tông-o̍h ê put-boán, goán mā-sī án-ni chò. Goán ū khó-lêng hō͘ lâng kám-kak “bô tāi-chì chhē tāi-chì chò”, m̄-kú goán iû-goân kian-chhî sok-chō kóng Tâi-gú ê khoân-kéng, chit-chióng ê kian-chhî ia̍h ūi-tio̍h góa kò-jîn tòa-lâi lī-ek.

 

彼當時，阮有一群堅持「台語真要緊」的同學，刁故意佇分組報告、佮老師對話的時全程用台語；佇全校性的活動中，也是按呢。準算是引起原住民同學的不滿，阮嘛是按呢做。阮有可能予人感覺「無代誌尋代誌做」，毋拘阮猶原堅持塑造講台語的環境，此種的堅持亦為著我個人帶來利益。

 

2005 nî tùi Sîn-ha̍k-īⁿ pit-gia̍p, siū-phài, thiu-chhiam kàu tī Chiong-hòa Tiong-hōe, hit-sî ê thoân-tō-su bú-gú khó-chhì, chiū-sī thàn khui Tiong-hōe gī-hōe ê sî, chí-tō ê bo̍k-su chhē làng-phāng ê sî-kan, chiong goán kúi-ê thoân-tō-su kiò óa--lâi, jiân-āu chi̍t-ê chi̍t-ê tan-to̍k tha̍k Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng, Sèng-keng tha̍k-liáu, nā-sī bô būn-tôe chiū kè-koan. Góa goân-pún tha̍k-keng chiū sú-iōng Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng ê pán-pún, chha-put-to khòaⁿ chiū-ū hoat-tō͘ ti̍t-chiap tha̍k--chhut-lâi, só͘-í, tī hit-pái ê “khó-chhì”, góa kèng-jiân kám-kak khó-koaⁿ tè bōe tio̍h góa tha̍k-keng ê sok-tō͘！Tī hit-ê nî-tāi, chin hán-tit thiaⁿ-kóng ū lâng Bú-gú khó-chhì bô-kè ê, in-ūi hit-ê sî-tāi ê Sîn-ha̍k-seng, sui-jiân Tâi-gú ê khoân-kéng chiām-chiām teh sit--khì, m̄-kú hit-sî ê Sîn-ha̍k-seng tī Tâi-gú ê thiaⁿ, tha̍k, siá kok hong-bīn, ki-pún-siōng iáu bōe ū khùn-lân.

 

2005年對神學院畢業、受派，抽籤到佇彰化中會，彼時的傳道師母語考試就是趁開中會議會的時，指導的牧師尋閬縫的時間，將阮幾个傳道師叫倚來，然後一个一个單獨讀白話字聖經，聖經讀了，若是無問題就過關。我原本讀經就使用白話字聖經的版本，差不多看就有法度直接讀出來，所以，佇彼擺的「考試」，我竟然感覺考官綴袂著我讀經的速度！佇彼个年代，真罕得聽講有人母語考試無過的，因為彼个時代的神學生，雖然台語的環境漸漸啲失去，毋拘彼時的神學生佇台語的聽、讀、寫各方面，基本上猶袂有困難。

 

Kiat-kó, kè bô kúi nî liáu-āu, tī 2009 nî Chóng-hōe Thong-siông Nî-hōe thong-kè “Thoân-tō-su chāi-chit kàu-io̍k chè-tō͘”, kui-tēng 2009 nî liáu-āu hun-phài ê thoân-tō-su, teh thê-chhut bo̍k-su chu-keh kiám-tēng ê chìn-chêng, su-iàu thong-kè cho̍k-kûn Bú-gú ê khó-chhì, chhiau-chhē goân-in, chiū-sī khòaⁿ-kìⁿ sîn-ha̍k-seng í-keng chiām-chiām bōe-hiáu kóng Tâi-gú--ah. 2011 nî 6 ge̍h 21 khai-sí thâu-chi̍t pái ê khó-chhì, kàu-tī hiān-chāi í-keng chìn-ji̍p tē 16 nî, múi chi̍t-pái ê khó-chhì, tùi-tī múi chi̍t-ê thoân-tō-su lâi kóng, chiū-sī chi̍t-pái ê khó͘-lān.

 

結果，過無幾年了後，佇2009年總會通常年會通過「傳道師在職教育制度」，規定2009年了後分派的傳道師，啲提出牧師資格檢定的進前，需要通過族群母語的考試。搜揣原因，就是看見神學生已經漸漸袂曉講台語矣。2011年6月21開始頭一擺的考試，到佇現在已經進入第16年，每一擺的考試，對佇每一个傳道師來講，就是一擺的苦難。

 

Sîn-ha̍k-īⁿ bô teh kóng Tâi-gú--ah！M̄-sī Sîn-ha̍k-īⁿ ê m̄-tio̍h, sī khoân-kéng piàn-hòa só͘ chō-chiâⁿ. Gú-giân sī tè- -lâng-ê, chi̍t-kûn sú-iōng Hôa-gú ê lâng tàu-tīn, chū-jiân ēng Hôa-gú tùi-ōe, chi̍t-kûn sú-iōng Tâi-gú ê lâng chò-hé, tek-khak chiū ōe sú-iōng Tâi-gú tùi-ōe. Tùi 1970 nî-tāi khai-sí, Tâi-gú siū-tio̍h Kok-bîn-tóng chèng-hú ê pek-hāi, bô-lūn sī bûn-jī á-sī gú-giân, tī Tâi-oân sì-kè siū hān-chè. Te̍k-pia̍t tī Tâi-oân ê kàu-io̍k chè-tō͘ tiong, 1973 nî Kàu-io̍k-pō͘ kui-tēng só͘-ū ê kàu-io̍k tan-ūi lóng su-iàu siat-li̍p “Kok-gú thui-hêng úi-oân-hōe”, chiàⁿ-kui ê kàu-io̍k hē-thóng tiong kìm-chí ū Tâi-gú, tì-sú tī 1970 nî í-āu chhut-sì ê lâng, phó͘-phiàn lâi kóng lóng khah bōe-hiáu kóng Tâi-gú.

 

神學院無啲講台語矣！毋是神學院的毋著，是環境變化所造成。語言是綴人的，一群使用華語的人鬥陣，自然用華語對話；一群使用台語的人做伙，的確就會用台語對話。對1970年代開始，台語受著國民黨政府的迫害，無論是文字抑是語言，佇台灣四界受限制。特別佇台灣的教育制度中，1973年教育部規定所有的教育單位攏需要設立「國語推行委員會」，正規的教育系統中禁止有台語，致使佇1970年以後出世的人，普徧來講攏較袂曉講台語。

 

Tng Tâi-oân ê kàu-io̍k hē-thóng têng-sin tiōng-sī cho̍k-kûn gú-giân ê sî, chin chōe gín-á ê ka-tiúⁿ iā khai-sí chù-tiōng gín-á ê cho̍k-kûn gú-giân. Tī Tiúⁿ-ló kàu-hōe tiong, thoân-kàu-chiá ê cho̍k-kûn gú-giân lêng-le̍k, chiū chiâⁿ-chòe chi̍t-kiāⁿ chin iàu-kín ê tāi-chì, bo̍k-su m̄-nā káng-tō nā-tiāⁿ, koh tio̍h sêng-tam bú-gú thoân-sêng ê chek-jīm. M̄-kú, chit-ê tàⁿ tùi in lâi kóng siuⁿ tîm-tāng！ Tī kiû-ha̍k ê kî-kan bô o̍h Tâi-gú, tī Sîn-ha̍k-īⁿ siū hùn-liān ê sî bô Tâi-gú ê khoân-kéng, khiok tī in chìn-ji̍p kàu-hōe ho̍k-sāi ê sî, iau-kiû in pit-su kóng Tâi-gú !

 

當台灣的教育系統重新重視族群語言的時，真濟囝仔的家長也開始注重囝仔的族群語言。佇長老教會中，傳教者的族群語言能力，就成做一件真要緊的代誌，牧師毋若講道若定，閣著承擔母語傳承的責任。毋拘，此个擔對𪜶來講傷沉重！佇求學的期間無學台語，佇神學院受訓練的時無台語的環境，卻佇𪜶進入教會服事的時，要求𪜶必須講台語。

 

Lēng-gōa chi̍t-ê chhù-bī ê só͘-chāi, tùi-tī Thoân-tō-su khó bú-gú siōng khùn-lân—ê ū nn̄g hāng, tē-it hāng chiū-sī tha̍k Pe̍h-ōe-jī Sèng-keng, tē-jī hāng chiū-sī khòaⁿ Hàn-jī siá-chhut Pe̍h-ōe-jī. Góa hoat-kiàn, nā-sī ēng kâng-khoán ê phiau-chún lâi khó í-keng teh bo̍k-hōe ê bo̍k-su, khó-lêng ū chi̍t-pòaⁿ í-siōng ê bo̍k-su lóng bô-hoat-tō͘ thong-kè khó-chhì. Che chèng-bêng siáⁿ-mi̍h？ Khó Pe̍h-ōe-jī kap sī-m̄-sī ōe-hiáu kóng Tâi-gú pēng bô choa̍t-tùi ê koan-liân-sèng.

 

另外一个趣味的所在，對佇傳道師考母語上困難的有兩項：第一項就是讀白話字聖經，第二項就是看漢字寫出白話字。我發見，若是用仝款的標準來考已經啲牧會的牧師，可能有一半以上的牧師攏無法度通過考試。這證明啥麼？考白話字佮是毋是會曉講台語並無絕對的關連性。

 

Pí cho̍k-kûn bú-gú khó-chhì koh-khah iàu-kín ê tāi-chì, sī beh án-chóaⁿ hō͘ múi chi̍t-ê sîn-ha̍k-seng, thoân-tō-su khoe-ho̍k Tâi-gú ê khoân-kéng, su-iàu tńg kàu Sîn-ha̍k-īⁿ tāi-seng lâi kái-piàn. Kó͘-chá, Tâi-oân Sîn-ha̍k-īⁿ ê ji̍p-o̍h kán-chiong ū siá-kóng：“Pún-īⁿ kà-khò ēng Tâi-gú”, āu-lâi, in-ūi chiap-la̍p Goân-chū-bîn lâi tha̍k Tâi-oân Sîn-ha̍k-īⁿ, tì-sú kàu kàu-siū su-iàu ēng Hôa-gú lâi káng-khò, ha̍k-seng biān-tùi chin chōe sîn-ha̍k í-ki̍p sìn-gióng ê thàm-thó, í-keng sit-khì ēng Tâi-gú piáu-ta̍t ê lêng-le̍k; tng in chìn-ji̍p kàu-hōe ho̍k-sāi ê sî, chū-jiân iā bô-hoat-tō͘ sú-iōng Tâi-gú lâi káng-tō, cha-keng.

 

比族群母語考試閣較要緊的代誌，是欲按怎予每一个神學生、傳道師恢復台語的環境，這需要轉到神學院代先來改變。古早，台灣神學院的入學簡章有寫講：「本院教課用台語」；後來，因為接納原住民來讀台灣神學院，致使到教授需要用華語來講課，學生面對真濟神學以及信仰的探討，已經失去用台語表達的能力，當𪜶進入教會服事的時，自然也無法度使用台語來講道、查經。

 

Chóng-hōe khòaⁿ-tiōng Thoân-tō-su ê cho̍k-kûn bú-gú ê lêng-le̍k, che sī chi̍t-kiāⁿ hó-sū; m̄-kú, góa jīn-ûi koh-khah iàu-kín--ê, sī pang-chān thoân-kàu-chiá, í-ki̍p kàu-hōe tiong ê tiúⁿ-ló, chip-sū, án-chóaⁿ khì chù-ì m̄-thang hō͘ ka-kī só͘ kóng ê Tâi-gú, chō-sêng pa̍t-lâng ê gō͘-kái, sòa chō-sêng ko͘-thong ê khùn-lân, í-ki̍p tùi Sèng-keng chhò-ngō͘ ê lí-kái. Cho̍k-kûn bú-gú ê khó-chhì, m̄-nā sī iau-kiû ōe-hiáu kóng Tâi-gú, koh-khah iàu-kín-ê, sī su-iàu chhin-chhiūⁿ ha̍k-si̍p Hi-lia̍p-bûn, Hi-pek-lâi-bûn kâng-khoán, thang chiáng-ak kóng--chhut-lâi ê múi chi̍t-ê jī, múi chi̍t-ê sû lóng sī chèng-khak--ê.

 

總會看重傳道師的族群母語的能力，這是一件好事，毋拘，我認為閣較要緊的，是幫助傳教者以及教會中的長老、執事，按怎去注意毋通予家己所講的台語，造成別人的誤解，紲造成溝通的困難，以及對聖經錯誤的理解。族群母語的考試，毋若是要求會曉講台語，閣較要緊的，是需要親像學習希臘文、希伯來文仝一樣，通掌握講出來的每一个字、每一个詞攏是正確的。